Het kwartaal waarmee je vergelijkt doet ertoe
Zet je het derde kwartaal van 2026 naast de direct voorafgaande drie maanden, dan verandert het beeld. In het tweede kwartaal telde het CBS 54.180 oprichtingen. Het derde kwartaal ligt daar 365 oprichtingen onder. Beide vergelijkingen zijn juist. De ene gaat over de verandering binnen dit jaar, de andere vergelijkt hetzelfde deel van twee opeenvolgende jaren. Wie een percentage uit een presentatie aanhaalt, doet er daarom goed aan de twee perioden erbij te zetten.
Voor een bericht over de opening van nieuwe zaken komt er een vraag bij. Gaat het aantal in dat bericht over nieuwe bedrijven, nieuwe locaties of ondernemers die een bestaande locatie overnemen? Een ondernemer kan vanuit zijn bestaande bedrijf een extra vestiging openen. Andersom kan iemand voor zichzelf beginnen zonder een pand voor publiek te openen. Een landelijke oprichtingentabel en een lijst met geopende winkeldeuren beschrijven daardoor verschillende gebeurtenissen.
Wat vind je terug over een specifieke branche?
De bron onderscheidt bijvoorbeeld bedrijven in de voedingsmiddelen- en drankenindustrie. Het gaat bij die selectie om productie. Een starter die brood bakt voor levering aan winkels heeft andere activiteiten dan iemand die in een lunchroom belegde broodjes serveert. Controleer bij een cijfer over food dus welke omschrijving bij de gekozen rij staat. Alleen de productnaam of de brede aanduiding food gebruiken kan tot een vergelijking van verschillende bedrijfsactiviteiten leiden.
Kijk bij een verdieping ook naar de indeling boven de tabel. Brede en fijnere groepen staan soms onder elkaar. Het optellen van een branchetotaal en een daaronder vallende subgroep telt een deel van de bedrijven twee keer mee. Noteer daarom eerst welke rij je gebruikt en of deze al onderdeel is van een andere geselecteerde groep. Bewaar de precieze tabelnaam bij een grafiek die je in een presentatie overneemt.
Een bruikbare vraag voor een franchisenieuwsbericht
Krijg je een bericht dat een formule ‘harder groeit dan de markt’, vraag welke gebeurtenissen de afzender heeft geteld. Het kan gaan om getekende contracten, geopende vestigingen of de verandering na sluitingen. Voor elk van die claims hoort een andere onderbouwing bij het verhaal. De CBS-tabel geeft je een landelijk vertrekpunt voor bedrijfsoprichtingen. De cijfers die de formule noemt, moet je afzonderlijk kunnen herleiden.
Dit artikel gebruikt de voorlopige stand die het CBS op 15 oktober 2026 publiceerde. Bij een latere revisie kunnen de aantallen veranderen. Wie een eigen analyse doet, kan de tabel opnieuw openen, dezelfde kwartalen selecteren en de uitkomst met de hier vermelde stand vergelijken.
